Bilişim Hukuku ve Etik

Teknolojinin gelişmesi ile birlikte toplumumuz farklı adlandırmalara sahip olmuştur.Günümüz toplumu, bilişim toplumu ve çağımız ise bilişim çağı olarak adlandırılmaktadır.Bu yeni toplumu Peter F. Drucker “bilgi toplumu (knowledge society)”, Zbigniew Brezezinski “teknokratik çağ (the technotronic era)”, Y. Masyda “enformasyon toplumu (information society)” [1] ve Aydın Köksal “bilişim toplumu” [2] olarak isimlendirmiştir.

Bu durumun sebebi toplumun, teknolojinin gelişmesinden nasibini almasıdır.Teknoloji ve teknolojinin ürettiği araçlar günlük hayatımızda hemen her anımızda yanımızdadır.İnsanlar arası iletişim,haber edinme,ihtiyaçların temini,lojistik,bankacılık vb. birçok alandaki faaliyetlerimizi teknolojinin hayatımıza soktuğu internet vasıtasıyla yerine getiriyoruz artık.Bu durum sadece özel sektörde değil işlemleri kolaylaştırması,zaman tasarrufu adına kamu sektöründe de kullanılmaktadır.Buna örnek olarak E-adalet,E-imza,Uyap verilebilir.

Teknolojinin bu anlamda gelişmesi ve kullanımının hayatımızın her alanında yaygınlaşması ile birlikte bilişim bilimi ortaya çıkmıştır. Bilişim bilimi,bilginin elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve ussal biçimde işlenmesidir.

Toplumu ilgilendiren,içerisinde insan faktörünün barındıran her alanda, hukuk kendine yer edinir.Dolayısıyla günümüz yaşantısında son derece etkili hale gelmiş bilişiminde hukuk ile bir ilişkisi vardır.Bilişim hukuku,İnternetin ve teknolojinin yanlış kullanımı sonucu meydana gelecek durumları önlemek için varolan hukuk dalıdır.Fikri mülkiyet,erişim,gizlilik ve ifade özgürlüğü gibi konular bilişim hukukunu ilgilendirir. Teknolojinin yaşantımıza fayda sağlamasının yanında yanlış kullanımı sonucu kötü durumlarda meydana gelmektedir.Bahsettiğimiz internetin doğru ya da yanlış ve iyi ya da kötü kullanılmasıdurumudur.Bahsi geçen doğru yanlışın, iyi ya da kötünün ölçütü nedir,bu ölçüt hangi otorite tarafından belirlenmektedir? Burada karşımıza çıkan kavram etik kavramıdır.

Etik, insanların kurduğu bireysel ve toplumsal ilişkilerin temelini oluşturan değerleri, normları, kuralları, doğru-yanlış ya da iyi-kötü gibi ahlaksal açıdan araştıran bir felsefe disiplinidir. [3]

Bilişim dünyasında yapılan hangi işlemlerin veyahut hareketlerin iyi ya da kötü ve doğru ya da yanlış olduğunu anlamımızı sağlayan bilişim etiğidir.”Bilgisayar, iletişim ve ağ / internet ortamlarında uyulması gereken kurallarıtanımlayan normlar ve kodlar kısaca bilişim etiğini ifade eder. Bu norm ve kodların temel amacı, kişilerin maksimum fayda ve minimum zarar ile bu ortamları kullanmasını güvence altına almaktır.”[4] Uluslararası etik enstitüsünün koyduğu 17 farklı dile çevrilmiş genel Etik normlarımevcuttur.Bu normlar ile bilişim etiğinin genel anlamda sınırları çizilmiştir.Bu normlar [5] :

  • Bilgisayarı başkalarına zarar vermek için kullanmamalısınız.
  • Başkalarının bilgisayar çalışmalarına burnunuzu sokmamalısınız.
  • Size ait olmayan bilgisayar dosyalarını incelememeli/karıştırmamalısınız.
  • Bilgisayarı hırsızlık yapmak için kullanmamalısınız.
  • Bilgisayarı yalancı şahitlik yapmak için kullanmamalısınız. (örneğin, sahte log dosyaları)
  • Ücretini ödemediğiniz lisanslı bilgisayar programlarını kullanmayınız ve/veya kopyalamayınız.
  • Başkalarının bilgisayar kaynaklarını izinsiz ya da karşılıksız kullanmamalısınız.
  • Başkalarının bilgisayar çıktılarını kendinize mal etmemelisiniz.
  • Yazdığınız programların ya da dizaynını yaptığınız sistemlerin toplumsal sonuçlarını göz önünde bulundurmalısınız.
  • Bilgisayarınızı her zaman saygı kuralları çerçevesinde kullanmalı ve diğer insanlara saygıduymalısınız.

KAYNAKÇA

Tagged in : bilisim hukukuetikitlaw

Zeynep Betül KAY

Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi