SOSYAL MEDYADA HAKARETİN HUKUKİ SONUCU


ÖZ

Günümüzde sosyal medya uygulamaları hayatımızın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Düşüncelerimizi, fikirlerimizi, yaşamımızdan parçaları paylaşabildiğimiz ve daha birçok şeyi yapabildiğimiz sosyal medya uygulamalarını, suç kavramı insanlık tarihinde olduğu gibi yine yalnız bırakmamıştır. Sosyal medya uygulamalarında yapılan faaliyetler hukuki ve cezai sorumluluklar doğurabilir. Bu çalışmada sosyal medyada en fazla işlenen suçlardan olan hakaret suçu ele alınacaktır.

İÇİNDEKİLER

1.Giriş. 2

2. Hakaret Suçu. 4

2.1. Kanuni Düzenleme. 4

2.2. Genel Olarak Hakaret Suçu. 6

3. 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun. 7

4. Sosyal Medyada Hakaretin Özelikleri 9

4.1. Genellikle aleni olma özelliğine sahiptirler. 9

4.2. Huzurda işlenmiş sayılır. 10

4.3. Daha kolay ve aşırı olarak suç işlenebilir. 10

4.4. Daha hızlı olarak suç işlenebilir. 11

4.5. Faili veya mağduru olmak çok daha kolaydır. 11

4.6. Failin tespiti daha zordur. 11

5. Sosyal Medyada Hakaretin İşleniş Şekilleri 11

5.1. Paylaşım yapma. 11

5.2. Başka bir gönderinin paylaşılması (Retweet) 12

5.3. Onaylama bildiren ifade belirtme (Beğenme) 13

5.4. Yorum Yazma. 13

5.5. Link Paylaşma. 14

5.6. Mesaj Gönderme. 14

5.7. Mağdurun adını kullanarak yeni hesap oluşturma. 14

6. SONUÇ.. 14

7. KAYNAKÇA.. 15

1. GİRİŞ

‘’İnsanlık tarihinde ilk defa sayısız bağlantı kurmamıza imkân tanıyan bir teknolojiye sahibiz.’’ Pierre Omidyar, eBay kurucusu

İnternet, bilgisayar sistemlerini birbirine bağlayan ve gittikçe büyüyen dünya geneline yayılmış bir iletişim ağıdır[1]. Dünya geneline yayılarak haberleşme, bankacılık, alışveriş, eğitim, ticaret gibi birçok işlemin yapılabildiği bu iletişim ağı günümüzde insanlar için vazgeçilmez bir ihtiyaç olmuştur. 2018 yılı WeAreSocial verilerine göre dünya nüfusunun %53’ü olan 4.02 milyar, Türkiye’de ise nüfusumuzun %67’sini oluşturan 54.3 milyon insan internet kullanıcısıdır[2].

Günümüzde internet ağının en çok kullanılan platformu ise sosyal medya uygulamalarıdır. Sosyal medya geleneksel medyadan farklı olarak çift yönlü bilgi paylaşımına imkân veren, eş zamanlı bilgi paylaşımının yapıldığı medya sistemidir[3]. İnternet yoluyla yaptığımız bilgi ve içerik paylaşımları sosyal medyayı oluşturur[4]. Sosyal medya uygulamaları ile fikirlerimizi, olaylara bakış açımızı, günlük yaşamımızı, fotoğraflarımızı, nerede olduğumuzu, yaşadığımız önemli olayları çevremizdeki insanlara ulaştırabiliriz.  Dünya nüfusunun %42’sini oluşturan 3.19 milyar insan, Türkiye’de ise nüfusumuzun %63’ünü oluşturan 51 milyon insan sosyal medya kullanıcısıdır[5].

Kullanıcılarının düşüncelerini paylaşmasına imkân veren sosyal medya uygulamalarına Facebook, Twitter, Youtube, Instagram, Google+, Tumblr, ekşisözlük, örnek gösterilebilir. Asıl fonksiyonu sosyal medya olmayan bazı uygulamalar da sosyal medyaya özgü özellikleri bazı fonksiyonlarıyla sağlayabilmesi nedeniyle sosyal medya uygulamalarına dâhil edilebilir. Örneğin E-mail, Whatsapp, Messenger mesajlaşma uygulamalarıdır. Asıl fonksiyonu iki kişi arasında özel iletişim sağlamaktır. Fakat bu uygulamalar sohbet grupları oluşturma, bir mesajı çok sayıda gönderme, durum(status), hikâye(story) paylaşma amacı ile kullanılırsa sosyal medya özelliği gösterirler. Keza sosyal medya uygulamaları da sosyal medyaya özgü olmayan mesajlaşma programı özelliği gösterebilir. Yaptığımız bu ayrım ileride değinilecek hakaret suçunun alenen işlenmesi konusunda önem arz edecektir.

2.1 milyar kullanıcıyla lider olan Facebook’u 1.5 milyar ile Youtube, 800’er  milyon ile İnstagram ve Tumblr takip etmektedir. Twitter’ın ise 330 milyon kullanıcısı vardır. Önceki paragrafta belirttiğimiz sosyal medya özelliği gösterebilen mesajlaşma uygulamalarında ise 1.3 milyar kullanıcıyla Whatsapp birinciyken onu FB Messenger 1.3 milyar kullanıcıyla takip etmektedir[6].

İnsanlar internette günde ortalama 7 saat vakit geçirmektedir. 7 saatin 2 saat 48 dakikasını sosyal medyaya ayırırlarken, 2 saat 44 dakikalarını Tv yayınlarını izleyerek, 1 saat 22 dakikalarını ise müzik dinleyerek geçirmektedirler. Tv yayınlarının izlendiği ve müzik dinlenilen uygulamaların bazılarının da yorum yapma, öneri yapma gibi özellikleriyle sosyal medya özelliği gösterdiğini düşünürsek insanların sosyal medyada geçirdiği süre giderek artmaktadır[7].

Kullanıcılar sosyal medyada yaptığı faaliyetler ile birçok suç işleyebilirler. Hayasızca hareketler, iftira, özel hayatın gizliğini ihlal, müstehcenlik, tehdit ve bu çalışmada ele alınacak hakaret suçu bu suçlardan bazılarıdır.

Anayasamızın 25.maddesinde belirtildiği gibi ‘’Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.’’ 26. maddeye göre de ‘’Herkes düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.’’ Kullanıcıların sosyal medyada bu hürriyetlerini kullanırken yaptığı faaliyetler zaman zaman başka insanların kişilik haklarını ihlal edebilmekte ve hakaret suçuna konu olabilmektedir. Bu çalışmada öncelikle hakaret suçunun temel şekli ele alınacak, sonra sosyal medyada hakaretin özellikleri ve işleniş şekilleri incelenip sosyal medyada hakaretin hukuki sonucu anlaşılmaya çalışılacaktır.

2. HAKARET SUÇU

2.1. Kanuni Düzenleme

Hareket suçunun genel olarak açıklanmasıyla ve çalışmanın konusuyla alakalı Türk Ceza Kanunu hükümleri şunlardır;

Hakaret

MADDE 125. - (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(4) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

Mağdurun belirlenmesi

MADDE 126. - (1) Hakaret suçunun işlenmesinde mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, eğer niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa, hem ismi belirtilmiş ve hem de hakaret açıklanmış sayılır.

İsnadın ispatı

MADDE 127. - (1) İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmiş olması hâlinde kişiye ceza verilmez. Bu suç nedeniyle hakaret edilen hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilmesi hâlinde, isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışındaki hâllerde isnadın ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır.

(2) İspat edilmiş fiilinden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi hâlinde, cezaya hükmedilir.

İddia ve savunma dokunulmazlığı

MADDE 128. - (1) Yargı mercileri veya idarî makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnatlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde, ceza verilmez. Ancak, bunun için isnat ve değerlendirmelerin, gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir.

Haksız fiil nedeniyle veya karşılıklı hakaret

MADDE 129. - (1) Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

(3) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi hâlinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Kişinin hatırasına hakaret

Madde 130. - (1) Bir kimsenin öldükten sonra hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Ceza, hakaretin alenen işlenmesi halinde, altıda biri oranında artırılır.

2.2. Genel Olarak Hakaret Suçu

Hakaret suçu ile kişileri onur, şeref ve saygınlıkları korunup, aşağılanmalarının önlenmesi amaçlanmıştır[8]. Kısacası madde ‘şeref’i koruyor diyebiliriz, bu kavram insanın kendisine karşı beslediği içsel değeri ve başkalarının gözündeki değerini ifade etmektedir[9].

Suç iki seçimlik hareketle işlenebilir: Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmak.

İsnat, failin mağdura belirli bir olay ya da işlenmiş bir fiili yüklemesidir[10]. Bir insana ‘benim arabamı sen çaldın’ demek isnatta bulunmaktır. İsnadın suç niteliği göstermesi veya gerçek olması şart değildir[11]. Doğruluğu veya yanlışlığı ispat edilebilecek somut bir isnat olmalıdır[12].

Sövme kişiye onu rencide edebilecek ifadeler sarf etmektir[13]. Bir kimseye küfürlü sözler söylemek, incitici sıfatlarla hitap etmek, kötü anlamı olan el işaretleri yapmak sövme fiilini oluşturur.

Hangi seçimlik hareket yapılırsa yapılsın, yapılan hareketin bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte olması gerekir, bu niteliğe sahip olup olmama toplumumuzdaki ortalama örf ve adetlere göre belirlenir, bir kimsenin fazla alıngan ve duyarlı olması eyleme bu niteliği kazandırmaz[14].

Suç, huzurda veya gıyapta gerçekleşebilir. Suçun huzurda gerçekleşmesi sarf edilen söz veya hareketin aracısız olarak doğrudan mağdur tarafından öğrenilmesidir[15]. Gıyapta gerçekleşme ise doğrudan değil en az 3 kişiyle ihtilat edilerek işlenmesidir.

TCK 125/4’te düzenlenen alenen gerçekleşme, belirsiz sayıda kişilerin hakareti oluşturan eylemi öğrenmelerine olanak sağlayacak şekilde işlenmesini ifade eder[16].

Suç için genel kast yeterlidir[17].

3. 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun

Sosyal medyada hakaret suçunun işlenmesini incelerken dikkate almamız gereken kanuni düzenlemelerden biridir.

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amaç ve kapsamı; içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usûlleri düzenlemektir.

Bilgilendirme yükümlülüğü

MADDE 3 – (1) İçerik, yer ve erişim sağlayıcıları, yönetmelikle belirlenen esas ve usûller çerçevesinde tanıtıcı bilgilerini kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak bulundurmakla yükümlüdür.

(2) Yukarıdaki fıkrada belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen içerik, yer veya erişim sağlayıcısına Başkanlık tarafından ikibin Yeni Türk Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

İçerik sağlayıcının sorumluluğu

MADDE 4 – (1) İçerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur.

(2) İçerik sağlayıcı, bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten sorumlu değildir. Ancak, sunuş biçiminden, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise genel hükümlere göre sorumludur.

Yer sağlayıcının yükümlülükleri

MADDE 5 – (1) Yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir.

(2) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka aykırı içerikten, ceza sorumluluğu ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi halinde ve teknik olarak imkân bulunduğu ölçüde hukuka aykırı içeriği yayından kaldırmakla yükümlüdür.

Erişim sağlayıcının yükümlülükleri

MADDE 6 – (1) Erişim sağlayıcı;

a) Herhangi bir kullanıcısının yayınladığı hukuka aykırı içerikten, bu Kanun hükümlerine uygun olarak haberdar edilmesi halinde ve teknik olarak engelleme imkânı bulunduğu ölçüde erişimi engellemekle,

b) Sağladığı hizmetlere ilişkin, yönetmelikte belirtilen trafik bilgilerini altı aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla,

c) Faaliyetine son vereceği tarihten en az üç ay önce durumu Kuruma, içerik sağlayıcılarına ve müşterilerine bildirmek ve trafik bilgilerine ilişkin kayıtları yönetmelikte belirtilen esas ve usûllere uygun olarak Kuruma teslim etmekle,yükümlüdür.

(2) Erişim sağlayıcı, kendisi aracılığıyla erişilen bilgilerin içeriklerinin hukuka aykırı olup olmadıklarını ve sorumluluğu gerektirip gerektirmediğini kontrol etmekle yükümlü değildir.

(3) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde yer alan yükümlülüklerden birini yerine getirmeyen erişim sağlayıcısına Başkanlık tarafından onbin Yeni Türk Lirasından ellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

4. Sosyal Medyada Hakaretin Özelikleri

4.1. Genellikle aleni olma özelliğine sahiptirler.

TCK 125 hakaretin alenen işlenmesini nitelikli hal saymıştır. Alenen işlenme, eylemin herkesin vakıf olabileceği bir şekilde, kamuya açık olarak yapılmasını ifade eder[18].Yargıtay 12. Ceza Dairesi 18/11/2013 tarih ve 2013/2454 E., 2013/25865 K. Sayılı kararında ‘’Kabul ve uygulamaya göre de: 1-Hakaret suçunu oluşturduğu kabul edilen eylemin, belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilme imkanı bulunan facebook adlı sosyal paylaşım sitesinde işlendiğinin kabul edilmesi karşısında, sanığa tayin olunan temel cezada, TCK’nın 125/4.maddesi gereğince artırım yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurularak, sanık hakkında eksik cezaya hükmedilmesi’’ diyerek bir kararın bozulmasına karar vermiştir[19]. Yargıtay, bu kararında aleniyet kavramını ‘belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilme imkanı bulunma’ olarak tanımlamıştır. Dolayısıyla sosyal medyada yaptığımız eylemler genellikle aleniyet özelliği taşır. Genellikle dememizin sebebi sosyal medyada, sosyal medyaya özgü olmayan yöntemlerle ya da kullanıcının yaptığı sınırlamalarla bu unsurun oluşmayabilecek olmasıdır. Örneğin, hesabı gizli, hiçbir takipçisi olmayan bir Instagram kullanıcının oluşturduğu içeriği kimse göremeyeceği için veya Twitter’da başka bir kullanıcıya atılan direkt mesajı (DM) sadece o kullanıcı görebileceği için aleniyet unsurunun gerçekleşmediğini söyleyebiliriz. 

4.2. Huzurda işlenmiş sayılır.

TCK 125/2’ye göre ‘’Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.’’ Sosyal medyadaki içerikler de bu unsurları taşıdığı için hakaret huzurda yapılmış olacaktır[20].

4.3. Daha kolay ve aşırı olarak suç işlenebilir.

Psikoloji profesörü Rowland Miller’in utanma üzerine yaptığı araştırmalarda sosyal paylaşım sitelerinin utanmayı unutturduğunu söylemektedir[21]. Yüz yüze iletişimin ortadan kalkması nedeniyle utanma ve merhamet, karşıdaki insana değer verme ve kontrol duygusu azalmaktadır[22]. Bu sayede kullanıcılar normalde utandıkları için yapamadığı davranışları sosyal medya ile yapabilmekte, her alanda daha cesur hamleler yapma şansı bulmaktadır[23].

4.4. Daha hızlı olarak suç işlenebilir.

Normal olarak hakaret suçunun işlenmesi daha aktif bir çaba gerektirirken yani kişinin gıyabında konuşarak ya da kişinin yüzüne karşı hakarete konu ifade iletilirken,  günümüzde sosyal medya uygulamalarına erişimin çok kolay olması nedeniyle saniyeler içinde hakaret suçu işlenebilmektedir.

4.5. Faili veya mağduru olmak çok daha kolaydır.

Günlük hayatta ulaşabileceğimiz kişiler sınırlıyken sosyal medyada bu sınır çok daha geniştir. Ünlü bir politikacıya, sanatçıya normal hayatta ulaşıp hakaret eylemini gerçekleştirmek çok zorken sosyal medya sayesinde bu işlem oldukça basittir.

4.6. Failin tespiti daha zordur.

İnternet ağı, iletimin hangi bilgisayardan kim tarafından yapıldığının tespitinin zor olduğu bir ağdır[24]. Kullanıcılar sosyal medyada anonim veya sahte hesapların arkasına saklanabilir, sosyal medya hesaplarına kamuya açık internet kafe gibi yerlerden ya da yurtdışı kaynaklı sitelerden erişerek hakaret suçunu işleyebilir.

5. Sosyal Medyada Hakaretin İşleniş Şekilleri

5.1. Paylaşım yapma 

Kullanıcılara sunulan her türlü bilgi ve veri içeriği oluşturur. Kullanıcıların hakaret suçuna konu olabilecek içeriği kendi sosyal medya hesaplarından yazı, video, fotoğraf gibi ögeleri kullanarak paylaşıp, kendi profilinde ve iletişimde olduğu kişilerin zaman akışında(timeline) görmesini sağlayabilmesi yoluna kısaca paylaşım yapma adını verebiliriz. Paylaşılan içerik bazı sosyal medya uygulamalarında ‘tweet’, ‘snap’ gibi karakteristik adlara sahip olsa da genel olarak gönderi(post) diyebiliriz. Instagram, Facebook başta olmak üzere kısa süreli paylaşım yapma olanağı sağlayan hikaye(story) paylaşılması da bu kategoriye girmektedir. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 4.maddesiyle paylaşım etkinliğini yapmanın sonuçları ‘içerik sağlayıcının sorumluluğu’ maddesiyle düzenlenmiştir. Maddenin 1.fıkrasına göre sosyal medyada içerik üreten her kullanıcı ‘içerik sağlayıcı’ konumundadır. Kanuna göre de ‘’internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur.’’ Dolayısıyla kullanıcılar hakaret suçunu oluşturan bir içerik paylaşırlarsa bundan dolayı sorumlu olacaklardır.

5.2. Başka bir gönderinin paylaşılması (Retweet)

Kullanıcılar içeriği kendileri oluşturmayıp başka bir kullanıcının oluşturduğu içeriği aynen veya yorumla birlikte paylaşabilir. Bu eylem paylaşım yapma etkinliğiyle bazı benzer sonuçlarını gösterir. Gönderi kullanıcının profilinde ve iletişimde olduğu kişilerin zaman akışında görünür. Farklı olarak gönderinin oluşturucusu başka bir kullanıcıdır. Yapılan paylaşım sonucu hala içeriği ilk oluşturan kullanıcının ismi korunur. Bu eylem Twitter’da ‘retweet’, Facebook’ta ‘paylaş’ butonu aracılığıyla bu işlem yapılabilir. Her ne kadar Twitter’a özgü bir isim olsa da popüler olması ve kısaca ifade etme ihtiyacı yüzünden bu eyleme kısaca ‘retweet yapmak’ adını verebiliriz. Bu eylemin hukuki ve cezai sonuçları hala tartışmalıdır. Bu eylem aynı zamanda ‘suçu ve suçluyu övme’ suçuna da vücut verebilse de bu çalışmada hakaret konu içerik paylaşıldığı için hakaret suçunun retweet yapan kişi için de meydana gelip gelmeyeceği tartışılacaktır.

Retweet’te başkasına ait bir içeriğin paylaşılması söz konusu olduğu için bu durum aynı kanunun 4.madde 2.fıkrasıyla düzenlenmiştir. ‘’İçerik sağlayıcı bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten sorumlu değildir. Ancak, sunuş biçiminden, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise genel hükümlere göre sorumludur.’’ Retweet yapmanın asıl işlevi ‘’Ben bu gönderiyle aynı düşüncelere sahibim ve bunu retweet yaparak kendi profilimde göstermeli ve diğer insanlara paylaşmalıyım’’ düşüncesi olsa da farklı amaçlarla da kullanılabilir. Örneğin, hakarete konu içeriği paylaşan kişiyi diğer kullanıcılara göstermek, içeriğin haber değeri taşıdığını düşündüğü için diğer kullanıcılarla paylaşma isteği, içeriği alıntılayarak yorumlama isteği gibi başka amaçlarla da kullanılabilir. Dolayısıyla sadece retweet yapmak yeterli olmamalı, kullanıcının sunuş şekli, önceki paylaşımları dikkate alınıp saiki irdelenmelidir[25]. Varsa kullanıcının retweetteki yorumları da önemlidir.

Yargıtay 18. Ceza Dairesi ise 07/12/2015 tarihli 2015/10377 Esas, 2015/12777 Karar sayılı kararında ‘’Sanığın, twitter adlı sosyal paylaşım sitesinde diğer sanık tarafından paylaşılan tweeti retweetlediğinin, kendi ikrarı ile de sabit olması karşısında, kamu görevlisine görevinden dolayı zincirleme şekilde hakaret suçunun unsurları itibariyle oluştuğu gözetilmeden, sanığın mahkumiyeti yerine beraat kararı verilmesi, Kanuna aykırı, katılanlar … de … vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKMÜN BOZULMASINA… karar verildi. ‘’ diyerek retweeti suç saymıştır[26].

5.3. Onaylama bildiren ifade belirtme (Beğenme)

Kullanıcılar sosyal medyada rastladıkları gönderilere Facebook’ta ‘like’, Twitter’da ‘favori’ denilen beğenme ifadeleri bırakabilirler. Bu eylemin asıl amacı içerikle aynı düşüncede olduğunu, içeriği beğendiğini göstermektir. Bazı sosyal medya uygulamalarında beğenme retweet ile aynı işlevi gösterebilir, kullanıcı da bu hedefte olabilir. Örneğin, Instagram’da ‘beğenin herkes görsün’ ifadesinin kullanıldığı bir gönderiyi beğenmişseniz, o gönderinin ‘takip’ bölümünde gözükerek takipçilerinizin bu gönderiden haberdar olması amacı taşıdığınız savunulabilir. Dolayısıyla hakaret içeren bu tarz bir içeriği bu amaçla beğenmek kanunun 4.madde 2.fıkrasından sorumluluğu doğurabilir. Çünkü başkasına ait benimsenen içeriğe bağlantı sağlanmış olur. Kullanım amacı bunlarla sınırlı değildir. ‘Retweet’e nazaran çok daha geniş kullanım şekilleri vardır. Örneğin, Facebook’ta bir kişinin gönderisini beğenmek ona bildirim gitmesini yani ‘gönderini gördüm’ mesajı vermek için kullanılabilir[27]. Twitter’da bir içeriği ‘favori’lere eklemek ‘sonra okuyacağım, içeriği kaydetmek istiyorum’ anlamı taşıyabilir. Bu buton içeriği profilinizdeki ‘favoriler’ bölümüne taşır ve siz bu içeriği sürekli olarak yenilenen zaman akışında kaybetmez, rahatlıkla profilinizden erişebilirsiniz. Eylemin saikinin net olarak anlaşılamadığı bu durumlarda sorumluluğun doğmayacağını kabul etmek gerekir.

5.4. Yorum Yazma

Sosyal medyada oldukça kullanılan düşünce belirtme yöntemlerinden biri de bir gönderiye yorum yazmaktır. Yapılan yorum bir içerik oluşturmasıyla paylaşım yapma gibidir. İnternet ortamında yeni bir içerik meydana getirilmiş olur. Dolayısıyla kanunun 4.madde 1.fıkrasından sorumluluk meydana gelebilir. Yorum yazmanın da çeşitli amaçları vardır. Bir gönderiye sadece ‘.’ yazarak o gönderiden bildirim almak da amaçlanmış olabilir ya da o yorum vasıtasıyla benimsediği gönderiyi ‘retweet’ ve ‘beğenme’de olduğu gibi takipçilerinin görmesini sağlamak yani başkasına ait içeriğe bağlantı sağlamak da amaçlanmış olabilir. Çünkü Facebook, Instagram gibi bazı uygulamalar yapılan yorumu diğer takipçilerin görmesini sağlayacak araçlara sahiptir. Daha önce söylediğimiz gibi eylemin saikinin net olarak anlaşılamadığı durumlarda sorumluluğun doğmamasını kabul etmek gerekir.

5.5. Link Paylaşma

Link bağlantı anlamına gelmektedir. Kullanıcı tıkladığı takdirde başka bir siteye yönlendirilmiş olur. Hakaret içeren bir içerik kullanıcı tarafından direkt olarak yazılmış olmasa da yönlendirmesi dolayısıyla sorumluluk meydana gelebilir. Bu durumda da yine eylemin saiki değerlendirilmelidir. Kullanıcı sadece haber verme hakkını kullanıp görüşü benimsememiş olabilir.

5.6. Mesaj Gönderme

Kullanıcılar sosyal medyada mesaj yoluyla birbirleriyle iletişime geçebilirler. Mesaj, sosyal medyaya özgü olmayan bir yolla sadece iki kişi arasında özel iletişimi sağlayabileceği gibi bir mesajın çok sayıda kişiye gönderilmesi ve sohbet grupları gibi yöntemlerle sosyal medyaya nitelikler kazanır. Yaptığımız ayrım 'suçun alenen işlenmesi' açısından önem arz etmektedir. Sosyal medyaya özgü nitelik gösteriyorsa mesajın aleni olduğunu, sadece iki kişi arasında özel iletişim varsa bu unsurun olmadığını söylemek gerekir.

5.7. Mağdurun adını kullanarak yeni hesap oluşturma

Sosyal medyada yeni bir hesap oluşturmak oldukça kolaydır. Hakaret suçunu oluşturabilecek gönderiler de mağdurun adı kullanılarak oluşturulan profil aracılığıyla işlenebilir. Suçu işleyenler, görenlerin içeriği mağdurun gerçek düşüncesi olduğunu sanıp, hakarete konu içeriğin daha etkili olacağı düşüncesiyle bu yola başvurmaktalardır. Bunun yanı sıra sadece profil sayfası oluşturmak hakaret suçunu oluşturmayacaktır.

6. SONUÇ

Yukarıdaki çalışmamızda insani ilişkilere yeni bir boyut getiren, kullanıcıya aktif bir şekilde içerik oluşturma, kendilerini ifade etme, diğer insanlarla iletişime geçme olanağı vererek hayatımızın vazgeçilmezleri arasına girmiş olan sosyal medyada, hakaret suçunun vuku bulmasını ele almaya çalıştık. Sosyal medyanın sağladığı özgür ortam ve yüz yüze iletişim eksikliğinin getirdiği insani duygu eksilmesi bu suçun sosyal medyada işlenmesini elverişli hale getirmektedir. Hakaret suçunda korunan hukuki değerler zarar görmektedir. Zarar gören hukuki değerlerin korunması bir zorunluluktur fakat bu korumayı yaparken kişiler için olmazsa olmaz ifade özgürlüğü zarar görmemeli, sosyal medyanın özgür ortamı korunmalıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin görüşüne göre de şeref ve haysiyeti ilgilendiren konularla ifade özgürlüğü arasındaki çatışmalar ifade özgürlüğü lehine yorumlanmalıdır[28].

‘’John Cooper QC’ ya göre de sosyal medya kullanıcılarının geniş çoğunluğu içinde bulunduğumuz topluma benzer. Büyük çoğunluğu akıllı, kültürlü, düzgün kişilerdir. Sorun toplumda olduğu gibi onu kötüye kullanan küçük bir azınlıktan kaynaklanır.[29]’’

7. KAYNAKÇA

 

1.Gülseren, Fehmi Şener, İnternet Ortamında İşlenen Hakaret Suçları, Lefke Avrupa Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2013

2.Gülseren, Fehmi, Ceza Hukukunda Aleniyet Kavramı, Lefke Avrupa Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 5, Sayı 1

3.http://www.baltaci.av.tr/facebook-ve-twitterda-paylasima-hukuki-bakis/

E.T: 18.4.2018

4.http://www.tugsanyilmaz.av.tr/fikri-haklar-ve-bilisim-hukuku/facebook-twitter-gibi-sosyal-paylasim-sitelerinde-iletiyi-begenmek-veya-alintilamak-suc-mudur

E.T: 20.4.2018

5.https://cc.boun.edu.tr/training/internet_tur.pdf Erişim Tarihi: 20.4.2018

6.https://tr.wikipedia.org/wiki/Sosyal_medya Erişim Tarihi: 20.4.2018

7.https://wearesocial.com/blog/2018/01/global-digital-report-2018 E.T: 20.4.2018

8.Özen, Mustafa, Hakaret Suçu ve İnternet Yoluyla İşlenmesi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 75, 2008

9.Sosyal Paylaşım Siteleri Soruşturması, İstanbul, 2011, Rapor No 4https://www.uhim.org/Uploads/GenelDosya/sosyal-paylasim-siteleri-sorusturmasi-2723-d.pdf Erişim Tarihi: 20.4.2018

10.Taneri, Gökhan, Sosyal Medyada Paylaşım Sorumluluğu, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Yıl 7, Sayı 24

11.Tezcan, Durmuş, Erdem, Mustafa, Önok, Murat, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, Ankara, 2017

12.Uluç, Güliz, Süslü, Bilal, Örnek Yargı Kararlarıyla Sosyal Medya Hukuku, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 4, Sayı 17, 2016

13.Yargıtay 12. Ceza Dairesi Tarih: 18/11/2013, Esas No: 2013/2454, Karar No: 2013/25865

14. Yargıtay 18. Ceza Dairesi Tarih: 07/12/2015 Esas No: 2015/10377 Karar No: 2015/12777

Kubilay Aydoğdu

Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi